نقد تجدّد در ایران باید مقدّم بر نقد سنّت باشد*
«گذشته، چراغ راه آینده است.» به ویژه گذشتهای که از آن بازخوانیِ انتقادی شده باشد.
«ماشاالله آجودانی» از آن دست مورخانی است که همهی کوشش خود را صرفِ نقد نقشِ روشنفکران در تاریخ تجدد ایران کرده است تا از این بنبست، دریچهای بگشاید. آجودانی در سال ۱۳۲۹ [...]
بایگانی برای شهریور, ۱۳۸۷
بازخوانی انتقادی تاریخ معاصر ایران در گفتوگوی مسعود لقمان با ماشاالله آجودانی
رشته جستارهایی تحلیلی درباره تاریخ کهن ایران (بخش نخست)
دیباچه ای درباره تاریخ و باستانشناسی
دانش تاریخ از دانشهای کهن بشری است. بر کسی روشن نیست که نخستین نوشته تاریخی را چه کسی و در کجا نوشته است. ولی هرودوت – تاریخنگار سرشناس یونانی دوران هخامنشیان – را پدر تاریخ میدانند، چراکه کتاب او که در برگیرنده تاریخ جهان متمدن تا آنزمان است برای ما [...]
جامعه شناسی تاریخی هویت ایرانی (۲)
گفتار نخست:
خاستگاهها
۱. ایران به عنوان یک کشور و یک جامعهی یگانه و متمایز، که هویتی در خور خویش را پدید آورد، در روز هفتم آبان ماه سال ۵۳۹ پ.م پای به عرصهی وجود نهاد. این روز، زمانی بود که کوروش بزرگ، شاه ایلام، – یا چنان که لقب رسمیاش بود، شاه انشان و شوش- به [...]
بمناسبت یکم شهریور؛ هیجدهمین سالمرگ دکتر پرویز ناتلخانلرى
بازخوانى اندیشه هاى فرهنگى پرویز ناتلخانلرى (۲)
درکنار شط پهناور…
میلاد عظیمى
• هنر
خانلرى در باب هنر و ماهیت آن و همچنین مقولات بنیادى و مهمى چون ارتباط هنر با اخلاق، سیاست، اجتماع، دانش و … بسیار اندیشیده بود و به نظر مى رسد در طرح گسترده و صریح این مباحث در مطبوعات فارسى پیشگام باشد. انگیزه او در [...]
بمناسبت یکم شهریور؛ هیجدهمین سالمرگ دکتر پرویز ناتلخانلرى
بازخوانى اندیشه هاى فرهنگى پرویز ناتلخانلرى (۱)
نماد اعتدال فرهنگى
میلاد عظیمى
یکم شهریور امسال، هیجدهمین سالمرگ دکتر پرویز ناتل خانلرى است، بزرگمردى که فقدانش در حکم هدم یکى از ارکان ملیت ایرانى در سده اخیر باید محسوب شود و در این سخن مبالغه اى نیست. گرامیداشت خانلرى گرامیداشت یک عمر کوشش بى همال و بى ملال در راه ترقى فرهنگ ایران [...]
شهریاری ِ جشن ِ شهریورگان، شادمان باد! (دکتر احمد پناهنده)
این جُستار را با صدای بانو پروین محمدی از اینجا بشنوید
هنوز شادی و شادابی ِ جشن ِ بی مرگی ِ امردادگان را در پهنای ِ دیده و دل، شادمانیم که نم نمک شهریور ماه از راه می رسد و جشنی دیگر را با خود به سرای ِ جانان، سرزمین ِ جشن سالاران ارمغان می آورد.
ماهی [...]
۲۸مرداد ۳۲: از افسانه تا واقعیّت (بخش دوم)
«زندگی، کوتاه است، ولی حقیقت، دورتر میرود
و بیشتر عُمر میکند، بگذار تا حقیقت را بگویم»
*با توجـّه به اینکه: «در تیرهترین روزهای رابطــهء شاه و مصدّق، شاه با روی کار آوردن زاهدی از راه کودتای نظامی مخالفت مینمود»، آیا میتوان رویدادهای منجر به سقوط دولت مصدّق را یک «کودتا» نامید؟
*علّت ممنوعیـّت تظاهرات ضدسلطنتی توسط مصدّق یا [...]
۲۸مرداد ۳۲: از افسانه تا واقعیّت (بخش نخست)
«زندگی، کوتاه است، ولی حقیقت، دورتر میرود
و بیشتر عُمر میکند، بگذار تا حقیقت را بگویم»
* آغاز سلطنت محمد رضا شاه ِجوان (۲۲ ساله) در ۱۳۲۰ با آشوبهای سیاسی و آشفتگیهای اجتماعی متعدّدی همراه بود بطوری که این دوره را «عصر ترور و آشوب» نامیده اند.
* با پیروزی انقلاب کمونیستی در روسیّه (اکتبر ۱۹۱۷) و [...]
نگاهی به تحولاتی که منجر به شکل گیری واقعه ی سی ام تیر شد (بخش دوم)
واقعه ی سی اُم تیر
بهزاد عطارزاده
۵- قوام از قهرمان ملی تا خائن
احمد قوام تعلق به آن دسته از سیاستمدارانی داشت که دیگران نمی توانستند در قبال وی بی تفاوت باشند. یا وی را تایید و تصدیق می کردند و موافق وی بودند یا مخالف. در بین رجال قدیمی ایران غالبا قابل احترام بود تا [...]
نگاهی به تحولاتی که منجر به شکل گیری واقعه ی سی ام تیر شد (بخش نخست)
واقعه ی سی اُم تیر
بهزاد عطارزاده
چکیده
سی ام تیرِ سال ۱۳۳۱ نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران به شمار می آید. در این روز ائتلاف جبهه ی ملی و دولت دکتر مصدق که به منظور ملی کردن صنعت نفت به قدرت رسیده بودند و در طول دو سال با جار و جنجال در داخل و خارج [...]