بخش‌ها یا دسته‌های موضوعی انجمن پژوهشی ایرانشهر، به نام یکی از مینوهای استوره‌ای فرهنگ ایران‌زمین، مزین شده است. شما می‌توانید در زیر با چرایی این نامگذاری‌ها آشنا شوید.

هنر (ناهید)

ناهید، آناهید یا آناهیتا، نام ایزدبانوی ارجمندِ‌ پشتیبان زنان، زیبایی، سرزندگی و آب‌های پاکیزه است. تصویری رنگین و زیبا از او در آبان‌یشت بازنموده شده که خود از کهن‌ترین بخش‌های اوستاست.

از آنجا که افزودن بر زیبایی و سرزندگی در گیتی، خویشکاری این ایزدبانوست، هنر را با وی مربوط دانسته‌ایم.

ادبیات (سروش)

سروش، فروزه‌ای اهورایی در فرهنگ ایران است که وظیفه‌ی شنیدن دعای مردمان و رساندن پیام ایزدان به ایشان را بر عهده دارد. نامش در اصل از ریشه‌ای هند و ایرانی به معنای شنیدن گرفته شده است و خویشکاری‌اش با گفتن و آگاهانیدن و بهره‌گیری از زبان مینویی پیوند دارد و از این روست که با مینوی نگهبان ادبیات همسان می‌نماید.

شاهنامه‌پژوهی (رستم)

چه کسی در این شک دارد که شاهنامه، در واقع نامه‌ی کردارهای ابرانسانی به نام رستم است؟ ارج و قدر شاهنامه بیش و پیش از آن که خزانه‌ی ثبت تاریخ ایرانیان و ستون استوار زبان پارسی باشد، در آن است که تصویری از انسان آرمانی و شکلی از انسان ایرانی در بهترین وضعیتش را که همانا رستم باشد، صورت‌بندی کرده است.

استوره‌شناسی (بغ یا بغان)

بغ، لقب همگانی ایزدان ایرانی، به ویژه مهر است.

زبان‌پژوهی (جاماسپ)

جاماسپ وزیر خردمند گشتاسپ، شاه کیانی و یکی از شاگردان برگزیده‌ی زرتشت بود. می‌گویند جاماسپ خردمندترین انسان روی زمین بود و در آن هنگام که در شکم مادرش بود، بر تمام زبان‌های مردمان آگاهی داشت. شاید او را بتوان نخستین زبان‌دان و زبان‌پژوه اساتیر ایرانی دانست.

دین‌پژوهی (هورمزد)

اهورامزدا از نظر تاریخی کهن‌ترین ایزدِ یگانه‌ایست که هنوز پرستیده می‌شود. دو سده پیش از زرتشت، آتون در مصر همچون خدایی یگانه پرستیده می‌شد که ایزدی واژگون‌بخت بود و دینش به زودی از میان رفت. سه سده پس از پیامبر ایرانی، یهوه در میان اقوام عبرانی موقعیتی مشابه یافت. به لحاظ تاریخی، دین در معنای امروزین کلمه، شاید با اهورامزدا آغاز شود.

اندیشه (خرداد)

خرداد -هئورتات اوستایی- در گاهان به معنای رسایی و کمال و در متون بعدی اوستایی یکی از امشاسپندان است. نامش به معنای کمال است و روشن است که در ابتدای کار به همراه امرداد (جاودانگی) یکی از دو غایتِ‌ بزرگ انسانی در نظر گرفته می‌شده است. این نام شاید استعاره‌ای از خرد و اندیشه باشد.

جامعه‌شناسی (آریامن)

آریامن، ایزدِ دوستی و مهر میان اعضای یک جامعه و حامی مهمان‌نوازان است.

هویت ملی (شهریور)

شهریور از امشاسپندان بزرگ و از نیرومندترین فروزه‌های فرهنگ ایرانی است. نامش به معنای بهترین شهریاری است و نگهبان آهن و جنگاوران و شهریاران دادگر است؛ یعنی همان نیروهایی که استعاره‌های تداوم ملیت ایرانی در فراخنای تاریخ بوده‌اند.

اقتصاد (اشی)

اشی، ایزد توانگری و ثروت در ایران باستان است و در متون کهن ایرانی بارها همچون نماد کام بردن از مال و خواسته و بخشش و دهشِ‌ آن ستوده شده است. از این رو این نام را برای اشاره به چارچوب‌های نظری، جستارهای تخصصی و بحث‌های عمومی در زمینه‌‌ی اقتصاد ایران‌زمین برگزیدیم.

حوزه تمدن ایرانی (مهر)

مهر، از کهن‌ترین ایزدانِ بزرگ ایرانی و پرسش‌برانگیزترین و پرنقوذترین نیروی مقدسِ ایرانی است. حضور و تاثیرش در دامنه‌ای چشمگیر -از ادبیات اوستایی و سنگ‌نبشته‌های هخامنشی گرفته تا اشعار حافظ- و در تداومی ۴۰۰۰ ساله به راستی تکان‌دهنده است. نامش را در متون هندی و رومی و یونانی بسیار می‌توان دید و همگان اشاره کرده‌اند که مهر، نخست ایزدی ایرانی بوده است. ایزد نگهبان مهر و پیمان که رمز بقای ایرانیان و راز پیوستگی حوزه‌ی تمدن ایرانی بوده است.

جشن‌ها و آیین‌های ایرانی (زروان)

زروان، ایزد کهنسال و مرموز زمان است. آنگاه که آفرینش آغاز شد و فرزندانش اهریمن و اهورامزدا از دلش زاده شدند، به زمان کرانمند بدل گشت و آن همان زمانی است که با روز و ماه و سال سنجیده می‌شود. فروزه‌های تقدس و نیکی در این زمان، همان است که از دیرباز در قالب جشن‌ها و آیین‌های ملی، بزرگ داشته می‌شده است.

تاریخ باستان (بهرام)

بهرام، ایزد دیرینه‌سالِ جنگ و سلحشوری و یکی از فروزه‌های نامدار فرهنگ ایران است که فرو کوبنده‌ی نیروهای پلید و نابود کننده‌ی قوای ظلمت است. خویشکاری‌اش به تاریخ ایران زمین می‌ماند. با همه‌ی فرازها و فرودهایش و با چیرگی گاه‌گاهِ‌ مهاجمان بیگانه بر منابعش و هضم شدن و شکست خوردن نهایی‌شان توسط نیروی ایرانی.

تاریخ میانه (چیستا)

چیستا ایزدبانوی خرد و دانایی است. به نوعی به حافظه و دانشِ قابل روایت مربوط می‌شود. از این روست که با تاریخ همسانی دارد. تاریخی که باید آن را به یاد سپرد و دانست‌ تا امکان درک وضع کنونی فراهم آید.

تاریخ معاصر (رشن)

رشن ایزد داوری مینویی و دوست و همکار نزدیک مهر است. اوست که پیمان‌شکنان را شناسایی می‌کند و نیک و بد مردگان را در ترازوی آسمانی می‌سنجد. در جهان باستان ایزدی مستقل بوده که آیین ور را برگزار و کنش آدمیان را به محکی عادلانه و راستگویانه ارزیابی می‌کرده است. کردار اوست که باید در باب تاریخ امروزین ایرانیان به کار بسته شود.

گردشگری (وای)

وای، ایزد دو چهره و چالاک باد است. در سرزمین‌های دوردست می‌وزد و سپهر را می‌آکند. به کوچندگان و مسافران ماجراجو می‌ماند و داستان‌ها و روایت‌هایش نیز چنین است.

میراث ایران‌زمین (تیشتر)

تیشتر، ایزد باستانی باران و همان سیاره‌ی تیر -عطارد- است. با دیو خشکسالی -اپوش- می‌جنگد و موجودی آسمانی و نگهبان گیاهان و بوم و بر است.

محیط زیست (زامیاد)

زامیاد، ایزدِ زمین، گیاهان و آبادانی است.

کودکان و نوجوانان (ویسپوران)

ویسپوران، واژه‌ایست پارتی که از دو بخشِ‌ ویس (روستا، دهکده، واحدی از یک قبیله‌ی ایرانیِ یکجانشین) و پوهْر/پور به معنای فرزند و زاده ساخته شده است. نام یکی از طبقه‌های اشرافی دوران اشکانی است که در کنار آزادان (آزاتان) و شهریاران لایه‌های فرازین جامعه‌ی ایرانی را در عصر پارتی بر می‌ساختند. این نام را به دلیل دلالت معنایی‌اش در انجمن ایرانشهر برای اشاره به بخش کودکان و نوجوانان برگزیده‌ایم.

یاد بزرگان (فْرَوَهر)

فروهر، به معنای روان نیکان است. نیرویی است اهورایی که در تن آدمیان وجود دارد و با مرگشان به آسمان می‌پیوندد. همان یاد و خاطره‌ی ارجمند درگذشتگان نیکوکار است. ایرانیان باستان اعتقاد داشتند فروهر درگذشتگان در نوروز به خانه‌های قدیمی خود باز می‌گردند و آیین خانه‌تکانی، خوشامدگویی به ایشان بوده است.

نقد و بررسی کتاب (دئنا)

دئنا به معنای وجدان،‌ نیرویی درونی در تمام مردمان است که سره را از ناسره و راستی را از دروغ تفکیک می‌کند. واژه‌ی امروزین دین ار نام او برگرفته شده است و در ادبیات اوستایی همچون دختری ۱۵ ساله بازنموده شده است.

رسانه (نریوسنگ)

نرسه یا نریوسنگ، ایزدِ پیام‌رسان و کسی که در روز رستاخیز با بانگ خود مردگان – و خفتگانی مانند گرشاسپ- را بیدار می‌کند.

همایش‌ها و تازه‌ها (نرسه)

نرسه یا نریوسنگ، ایزد باستانی رساننده‌ی خبر است. اوست که پیام مردمان را به آسمان می‌رساند. در ابتدای کار، نماینده‌ی آتش قربانی بود و نامش زیبایی مردانه معنا می‌دهد.